Doorwerken na pensioen: de onverwachte oplossing voor arbeidskrapte

Terwijl organisaties personeel zoeken, groeit er een onverwachte oplossing op de arbeidsmarkt. Steeds meer gepensioneerden werken door. Wat drijft hen en wat betekent dat voor werkgevers?

Werkende gepensioneerden een kans voor werknemer én werkgever
De krapte op de Nederlandse arbeidsmarkt houdt voorlopig aan. Organisaties zoeken personeel, terwijl tegelijkertijd een grote groep ervaren werknemers met pensioen gaat. Die ontwikkeling hangt sterk samen met de vergrijzing. Naarmate de babyboomgeneratie de arbeidsmarkt verlaat, neemt het arbeidsaanbod relatief af terwijl de vraag naar arbeid in sectoren zoals zorg, techniek en onderwijs juist hoog blijft.

Instanties zoals het UWV en het Centraal Planbureau wijzen er regelmatig op dat deze demografische ontwikkeling een belangrijke oorzaak is van de huidige arbeidsmarktkrapte.

Tegelijkertijd ontstaat er een nieuwe realiteit. Steeds meer mensen werken vrijwillig nog een tijdje door na hun pensioen.

De stille arbeidsreserve van Nederland
Gepensioneerden die nog een paar uur per week werken vormen een interessante, maar vaak onderschatte bron van arbeidscapaciteit. Zij kunnen tekorten tijdelijk verlichten, vooral in functies waar ervaring en vakkennis belangrijk zijn. Tegelijk bieden zij organisaties iets anders dat moeilijker te vervangen is. Veel gepensioneerden vinden het prettig om hun kennis en ervaring te delen, bijvoorbeeld door jongere collega’s te begeleiden of projectmatig werk te doen.

Daarnaast zijn zij vaak flexibel inzetbaar. De meeste gepensioneerden willen niet meer fulltime werken, maar staan wel open voor een paar uur of een paar dagen per week. Juist die flexibiliteit kan voor organisaties waardevol zijn.

Hoewel deze groep de gevolgen van vergrijzing niet volledig kan opvangen, kan zij wel helpen om de druk op de arbeidsmarkt te verlichten.

Waarom mensen doorwerken na hun pensioen
De motieven om na de AOW-leeftijd te blijven werken zijn vaak anders dan tijdens de rest van de loopbaan. Voor veel gepensioneerden draait het minder om carrière of inkomen en meer om zingeving.

Werk biedt structuur, sociale contacten en het gevoel dat je nog steeds van waarde bent. Daarnaast speelt voor sommigen de wens om hun kennis en ervaring te blijven gebruiken een belangrijke rol. Financiële redenen spelen ook mee, maar zijn meestal niet de belangrijkste drijfveer. Voor lager opgeleiden kan extra inkomen wel een grotere rol spelen.

Opvallend is dat mensen vaak pas besluiten door te werken wanneer zij ernaar gevraagd worden. Wanneer een werkgever die mogelijkheid bespreekbaar maakt, blijkt de bereidheid vaak groter dan verwacht.

Onderzoek laat zien dat bijna een derde van de AOW’ers die momenteel niet werken openstaat voor betaald werk. Voorwaarde is wel dat het werk leuk blijft, flexibel is en dat mensen zich welkom voelen binnen de organisatie.

Kleine banen, grote waarde
Doorwerken na de AOW-leeftijd gebeurt meestal in kleine, flexibele banen. Bijna de helft van de werkende gepensioneerden werkt minder dan twaalf uur per week.

Voor werkgevers kan dat juist een voordeel zijn. Gepensioneerden kunnen bijvoorbeeld worden ingezet voor specifieke projecten, coaching van jongere medewerkers of tijdelijke ondersteuning bij piekdrukte. Daarmee vormen zij een waardevolle en flexibele schil binnen de organisatie.

Hoewel dit geen structurele oplossing is voor de demografische krimp van het arbeidsaanbod, kan het wel helpen om de krapte op middellange termijn te dempen.

De rol van werkgevers
Of mensen daadwerkelijk blijven werken na hun pensioen hangt voor een groot deel af van hoe werkgevers hiermee omgaan. Wanneer organisaties al in de laatste fase van de loopbaan het gesprek aangaan over mogelijkheden om deels door te werken, ontstaat er vaak meer ruimte voor maatwerk.

Ook cao’s bewegen langzaam die kant op. In steeds meer sectoren ontstaat ruimte voor flexibele vormen van doorwerken na de AOW-leeftijd.

Doorwerken combineren met pensioen
Wie na de AOW-leeftijd doorwerkt kan er bovendien voor kiezen om een deel van het pensioen alvast te laten ingaan. Met een zogenoemd deeltijdpensioen kan een lager salaris tijdelijk worden aangevuld vanuit het opgebouwde pensioen, terwijl het resterende deel van het pensioen later ingaat.

Uiterlijk vijf jaar na de AOW-datum moet het volledige pensioen zijn ingegaan
Het is daarbij goed om te weten dat doorwerken na de AOW-leeftijd niet automatisch betekent dat er nog pensioen wordt opgebouwd over de uren die iemand werkt. Heldere informatie over fiscale en pensioenregels kan daarom helpen om mensen bewuster te laten kiezen.

Over het onderzoek
Dit artikel is gebaseerd op onderzoek van Netspar, een kennisnetwerk dat in 2005 is opgericht en expertise uit verschillende disciplines samenbrengt. Netspar draagt bij aan het pensioendebat door inzichten te ontwikkelen die gebaseerd zijn op wetenschappelijk onderzoek.

Voor dit onderzoek hebben Jasper Bosma en Hanna van Solinge gekeken naar trends, drijfveren en belemmeringen rondom doorwerken na pensionering.

Link naar Netspar Publicatie pagina: https://www.netspar.nl/kennisplein/doorwerken-na-pensioen-draait-vooral-om-werkplezier-maar-niet-voor-iedereen/

LINK direct naar full paper (pdf) ‘’ Doorwerken na pensioen draait vooral om werkplezier – maar niet voor iedereen’’: https://publ.nidi.nl/demos/2025/demos-41-03-bosma.pdf