Ja, in veel gevallen bouwt een werknemer pensioen op tijdens ouderschapsverlof, maar of dat ook daadwerkelijk het geval is, hangt sterk af van de pensioenregeling en het type verlof. Bij betaald ouderschapsverlof blijft de pensioenopbouw in de meeste regelingen gewoon doorlopen. Bij onbetaald verlof is dat lang niet altijd vanzelfsprekend.
Voor HR-professionals is dit een belangrijk aandachtspunt. Medewerkers die ouderschapsverlof opnemen staan zelden stil bij de gevolgen voor hun pensioen, terwijl een gat in de opbouw op de lange termijn merkbaar kan zijn. Dit artikel beantwoordt de meest gestelde vragen over pensioenopbouw en ouderschapsverlof, zodat jij als HR-professional je medewerkers goed kunt begeleiden.
Bouwt een werknemer pensioen op tijdens ouderschapsverlof?
Of een werknemer pensioen opbouwt tijdens ouderschapsverlof, is afhankelijk van de pensioenregeling die van toepassing is. Bij betaald ouderschapsverlof blijft de pensioenopbouw in de meeste gevallen gewoon doorlopen. Bij onbetaald ouderschapsverlof is pensioenopbouw niet automatisch gegarandeerd en verschilt dit per regeling.
Het pensioenfonds of de pensioenverzekeraar van de werkgever bepaalt wat er in de pensioenregeling is vastgelegd over verlofperiodes. Sommige regelingen bieden de mogelijkheid om pensioenopbouw vrijwillig voort te zetten tijdens onbetaald verlof, maar dat is niet standaard. Het is dus essentieel dat medewerkers vooraf goed begrijpen wat hun specifieke pensioenregeling inhoudt, zodat zij bewust een keuze kunnen maken.
Wat zegt de wet over pensioenopbouw bij ouderschapsverlof?
De wet verplicht werkgevers niet om pensioenopbouw tijdens onbetaald ouderschapsverlof te garanderen. Wel is in de Wet arbeid en zorg geregeld dat werknemers recht hebben op ouderschapsverlof, maar de pensioenconsequenties zijn niet wettelijk vastgelegd. Wat er met de pensioenopbouw gebeurt, staat in de pensioenregeling zelf.
Sinds de invoering van betaald ouderschapsverlof in 2022 hebben werknemers recht op een gedeeltelijke uitkering via het UWV tijdens de eerste negen weken van ouderschapsverlof in het eerste levensjaar van het kind. Tijdens deze betaalde weken blijft de pensioenopbouw in de meeste regelingen intact, omdat er sprake is van een (gedeeltelijk) inkomen. Voor de resterende weken onbetaald verlof geldt dit niet automatisch.
Het is verstandig dat HR-professionals de pensioenregeling van de organisatie goed kennen en medewerkers tijdig wijzen op de mogelijke gevolgen. inzicht in pensioenregelingen begint bij heldere communicatie, ruim voordat het verlof ingaat.
Heeft u vragen over pensioen?Neem gerust contact op voor een vrijblijvend gesprek met onze specialisten. |
Neem contact op |
Wat is het verschil tussen betaald en onbetaald ouderschapsverlof voor pensioen?
Het belangrijkste verschil is dat bij betaald ouderschapsverlof de pensioenopbouw in de meeste regelingen gewoon doorloopt, terwijl bij onbetaald ouderschapsverlof de pensioenopbouw kan worden onderbroken of zelfs volledig stopt. Dit onderscheid heeft directe gevolgen voor de hoogte van het uiteindelijke pensioen.
Hieronder de kernverschillen op een rij:
- Betaald ouderschapsverlof: Er is sprake van (gedeeltelijk) inkomen via UWV. De pensioenopbouw loopt in de meeste regelingen door alsof de medewerker volledig in dienst is.
- Onbetaald ouderschapsverlof: Er is geen inkomen. Pensioenopbouw stopt in veel regelingen, tenzij de medewerker of werkgever de premie vrijwillig blijft betalen.
- Deeltijdverlof: Bij gedeeltelijk ouderschapsverlof wordt pensioen doorgaans opgebouwd over het deel dat de medewerker blijft werken.
Het is belangrijk dat medewerkers dit verschil begrijpen voordat zij beslissen hoeveel verlof zij opnemen en in welke vorm. Goede pensioenvoorlichting op het juiste moment voorkomt onaangename verrassingen later.
Wie betaalt de pensioenpremie tijdens ouderschapsverlof?
Tijdens betaald ouderschapsverlof betalen werkgever en werknemer de pensioenpremie doorgaans op de gebruikelijke manier, gebaseerd op het (gedeeltelijke) inkomen dat via het UWV wordt ontvangen. Bij onbetaald ouderschapsverlof vervalt dit automatisme en moet er een bewuste afspraak worden gemaakt over wie de premie betaalt.
In de praktijk zijn er bij onbetaald verlof drie scenario’s:
- De werkgever betaalt de volledige premie door, als dit zo is vastgelegd in de pensioenregeling of arbeidsovereenkomst.
- De werknemer betaalt zelf de premie, als de regeling de mogelijkheid biedt om pensioenopbouw vrijwillig voort te zetten.
- Er wordt geen premie betaald, waardoor de pensioenopbouw stopt voor de duur van het onbetaalde verlof.
Welk scenario van toepassing is, staat in de pensioenregeling van het pensioenfonds of de pensioenverzekeraar. HR-professionals spelen een belangrijke rol in het tijdig informeren van medewerkers over deze keuzes, zodat niemand voor verrassingen komt te staan.
Wat zijn de gevolgen van een pensioenopbouwgat door ouderschapsverlof?
Een periode zonder pensioenopbouw leidt tot een lager pensioen op de einddatum. Hoe groot dat effect is, hangt af van de duur van het gat, de hoogte van het salaris en de specifieke pensioenregeling. Een paar maanden minder opbouw klinkt klein, maar kan over een loopbaan van tientallen jaren toch merkbaar doorwerken in het uiteindelijke pensioeninkomen.
Naast het directe opbouwgat zijn er ook indirecte gevolgen om rekening mee te houden:
- Een lager pensioengevend salaris tijdens de verlofperiode kan de grondslag voor toekomstige opbouw beïnvloeden.
- Medewerkers die meerdere keren ouderschapsverlof opnemen, stapelen mogelijk meerdere kleine gaten op.
- Medewerkers die zich hier niet van bewust zijn, kunnen later teleurgesteld zijn over hun pensioenuitkering zonder te begrijpen waarom.
Dit maakt pensioencommunicatie rondom verlofmomenten extra waardevol. Medewerkers die tijdig begrijpen wat de gevolgen zijn, kunnen bewuste keuzes maken, bijvoorbeeld door te besluiten het verlof korter te houden of zelf de premie bij te betalen.
Hoe kunnen HR-professionals medewerkers informeren over pensioen en verlof?
De sleutel tot goede pensioenvoorlichting rondom ouderschapsverlof is proactief en persoonlijk communiceren. Wacht niet tot een medewerker zelf vragen stelt, maar zorg dat de informatie beschikbaar is op het moment dat het relevant is: bij de aankondiging van een zwangerschap of de aanvraag van verlof.
Praktische stappen die HR-professionals kunnen zetten:
- Breng de pensioenregeling in kaart: Weet wat er in de regeling staat over verlofperiodes en deel dit actief met medewerkers.
- Informeer op het juiste moment: Koppel pensioeninformatie aan het verlofproces, zodat medewerkers tijdig weten wat de gevolgen zijn.
- Maak het begrijpelijk: Gebruik heldere taal en vermijd pensioenjargon. Medewerkers hoeven geen experts te worden, ze hebben simpelweg inzicht nodig.
- Bied ruimte voor vragen: Niet elke medewerker durft vanzelf aan te kloppen. Maak het laagdrempelig om het gesprek aan te gaan.
Goede pensioenbegeleiding is geen eenmalige actie, maar een doorlopend onderdeel van een gezond HR-beleid. Medewerkers die grip hebben op hun financiële situatie, maken betere keuzes en voelen zich zekerder, ook tijdens ingrijpende momenten zoals ouderschapsverlof.
Hoe Comminz helpt met pensioeninzicht rondom verlof
Wij bij Comminz bieden persoonlijke, vertrouwelijke gesprekken aan waarin medewerkers helder inzicht krijgen in hun financiële situatie en pensioen. Zonder verkooppraatjes, zonder ingewikkelde termen. Puur inzicht, zodat medewerkers zelf weloverwogen keuzes kunnen maken.
Wat wij voor jouw organisatie kunnen betekenen:
- Persoonlijke gesprekken met medewerkers die ouderschapsverlof overwegen of aanvragen, zodat zij begrijpen wat dit betekent voor hun pensioenopbouw.
- Heldere pensioenuitleg afgestemd op de specifieke situatie van de medewerker, zonder commercieel belang.
- Ondersteuning van HR bij het versterken van het financieel bewustzijn binnen de organisatie.
- Gesprekken die fysiek of via videocall plaatsvinden, met een vaste adviseur per medewerker voor consistente begeleiding.
Wij werken volledig onafhankelijk en verkopen geen producten of financiële diensten. Alles is gericht op inzicht, zodat medewerkers rust in hun hoofd krijgen en overzicht op papier. Wil je weten hoe wij jouw organisatie kunnen ondersteunen bij pensioenvoorlichting rondom ouderschapsverlof en andere verlofmomenten? neem contact op en we kijken samen wat mogelijk is.
Veelgestelde vragen
Kan een werknemer een pensioenopbouwgat door ouderschapsverlof achteraf nog repareren?
Ja, in sommige gevallen is het mogelijk om een pensioenopbouwgat achteraf te herstellen via vrijwillige bijstorting of extra pensioensparen, afhankelijk van wat de pensioenregeling toestaat. Sommige pensioenfondsen bieden de mogelijkheid om gemiste opbouw in te kopen, al zijn hier vaak kosten aan verbonden. Het is verstandig om dit tijdig te onderzoeken, bij voorkeur al vóór of tijdens het verlof, zodat de medewerker weet welke opties er zijn.
Geldt hetzelfde voor adoptie- of pleegzorgverlof als voor ouderschapsverlof?
Adoptie- en pleegzorgverlof vallen onder andere verlofvormen dan ouderschapsverlof en kennen hun eigen regelgeving. In de Wet arbeid en zorg zijn hier aparte bepalingen voor opgenomen, maar ook hier geldt dat de pensioenconsequenties afhangen van de specifieke pensioenregeling van de werkgever. HR-professionals doen er goed aan om ook bij deze verlofvormen de pensioenregeling te raadplegen en medewerkers proactief te informeren.
Wat als een medewerker deels werkt en deels ouderschapsverlof opneemt — hoe zit het dan met de pensioenopbouw?
Bij gedeeltelijk ouderschapsverlof bouwt de medewerker in de meeste regelingen pensioen op over het deel van de arbeidsuren dat hij of zij blijft werken. Over de uren die als onbetaald verlof worden opgenomen, stopt de opbouw doorgaans, tenzij de regeling anders bepaalt. Het is belangrijk dat medewerkers dit verschil begrijpen bij het plannen van hun verlofvorm, zodat zij een weloverwogen keuze maken.
Zijn er cao-afspraken die de pensioenopbouw tijdens ouderschapsverlof beter regelen dan de basiswetgeving?
Ja, in sommige cao’s zijn aanvullende afspraken gemaakt die de pensioenopbouw tijdens onbetaald ouderschapsverlof beter beschermen dan de wettelijke minimumvereisten. Dit kan betekenen dat de werkgever verplicht is de pensioenpremie geheel of gedeeltelijk door te betalen tijdens het verlof. HR-professionals doen er verstandig aan de toepasselijke cao en pensioenregeling naast elkaar te leggen om te bepalen welke afspraken voor hun medewerkers gelden.
Hoe bespreek ik als HR-professional het onderwerp pensioen met een medewerker die net een zwangerschap heeft aangekondigd zonder dat het ongemakkelijk voelt?
Koppel het pensioengesprek aan een bestaand moment in het verlofproces, zoals het intakegesprek voor de verlofaanvraag, zodat het voelt als een logisch onderdeel van de begeleiding en niet als een ongewenste financiële discussie. Benader het vanuit zorg en ondersteuning: ‘We willen je graag goed informeren over wat dit voor je pensioen betekent, zodat je straks geen verrassingen hebt.’ Zo creëer je een veilige context waarbij de medewerker het gesprek ervaart als hulp, niet als druk.
Wat als een medewerker het verlof al heeft opgenomen zonder te weten wat de gevolgen voor het pensioen waren — wat kunnen ze nu nog doen?
Allereerst is het zinvol dat de medewerker inzicht krijgt in de omvang van het opbouwgat door contact op te nemen met het pensioenfonds of de pensioenverzekeraar. Vervolgens kan worden onderzocht of er mogelijkheden zijn om gemiste opbouw in te kopen of te compenseren via extra pensioensparen of een hogere bijdrage in de toekomst. HR kan hierin een faciliterende rol spelen door de medewerker te wijzen op de beschikbare opties en eventueel een onafhankelijk pensioengesprek aan te bieden.
Hoe weet ik als HR-professional zeker wat er in onze pensioenregeling staat over ouderschapsverlof?
De meest betrouwbare bron is het pensioenreglement van het pensioenfonds of de pensioenverzekeraar waarmee de organisatie een contract heeft. Dit document beschrijft exact wat er geldt tijdens verlofperiodes, wie de premie betaalt en of vrijwillige voortzetting mogelijk is. Als dit document onduidelijk is of als je specifieke scenario’s wilt doorspreken, is het aan te raden direct contact op te nemen met de pensioenuitvoerder of een onafhankelijke pensioenadviseur in te schakelen.