Je bouwt niet over je hele salaris pensioen op omdat een deel van je inkomen al gedekt wordt door de AOW. Dat deel wordt de AOW-franchise genoemd en wordt afgetrokken van je salaris voordat de pensioenopbouw begint. Het resterende bedrag, de pensioengrondslag, is de basis waarover je werkelijk pensioen opbouwt. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over hoe dit systeem werkt en wat het betekent voor jouw medewerkers.
Wat is de AOW-franchise en waarom bestaat die?
De AOW-franchise is het deel van je salaris waarover je geen aanvullend pensioen opbouwt via je werkgever. Dit bedrag staat gelijk aan een inschatting van de AOW-uitkering die je later ontvangt. De gedachte erachter is eenvoudig: omdat de overheid al een basisinkomen via de AOW garandeert, hoef je over dat deel geen extra pensioen op te bouwen via je werkgever.
De AOW is een volksverzekering die voor iedereen geldt die in de 50 jaar voorafgaand aan de eigen AOW-leeftijd in Nederland heeft gewoond. Voor elk jaar dat je in Nederland woonde, bouw je 2% AOW op. Wie al die jaren in Nederland heeft gewoond, ontvangt straks een volledige AOW-uitkering. Omdat die uitkering al een deel van je pensioeninkomen dekt, wordt het salaris tot aan de franchise buiten de pensioenberekening gehouden.
De AOW-leeftijd is voor iedereen anders, omdat die gekoppeld is aan de levensverwachting. Dat maakt de franchise ook niet voor iedereen identiek. Pensioenregelingen houden hier rekening mee bij het vaststellen van het franchisebedrag.
Hoe wordt de pensioengrondslag berekend?
De pensioengrondslag is het deel van het salaris waarover je daadwerkelijk pensioen opbouwt. Je berekent de pensioengrondslag door de AOW-franchise af te trekken van het pensioengevend salaris. De formule is dus: pensioengrondslag = pensioengevend salaris min AOW-franchise.
Wat precies onder het pensioengevend salaris valt, verschilt per regeling. Sommige regelingen tellen alleen het basissalaris mee, andere nemen ook vakantiegeld, bonussen of toeslagen mee. Dit is vastgelegd in de pensioenregeling van de werkgever of het pensioenfonds waarbij de organisatie is aangesloten.
Een praktisch voorbeeld: stel dat een medewerker een pensioengevend salaris heeft van 45.000 euro per jaar en de franchise bedraagt 17.000 euro. Dan is de pensioengrondslag 28.000 euro. Over dat bedrag wordt het pensioenpercentage toegepast dat in de regeling is afgesproken. Meer informatie over hoe verschillende regelingen dit verwerken, vind je op de pagina over pensioenregelingen.
Heeft u vragen over pensioen?Neem gerust contact op voor een vrijblijvend gesprek met onze specialisten. |
Neem contact op |
Hoeveel pensioen mis je door de franchise?
Je “mist” geen pensioen door de franchise, maar je bouwt bewust minder aanvullend pensioen op over het deel dat al door de AOW wordt gedekt. Het gaat om een bewuste systeemkeuze, geen omissie. Toch kan het in de praktijk voelen alsof je over een aanzienlijk deel van je inkomen niets opbouwt, zeker als je salaris niet ver boven de franchise uitkomt.
Voor medewerkers met een lager salaris is de impact van de franchise relatief groter. Als iemand bijvoorbeeld 22.000 euro verdient en de franchise is 17.000 euro, dan bouwt die persoon alleen pensioen op over 5.000 euro. Dat is een beperkte grondslag, wat later zichtbaar wordt in een lager aanvullend pensioen naast de AOW.
Voor medewerkers met een hoger salaris is de verhouding gunstiger: hoe meer iemand verdient boven de franchise, hoe groter het deel waarover pensioen wordt opgebouwd. De franchise heeft dus een nivellerende werking in het pensioensysteem.
Verschilt de franchise per pensioenregeling?
Ja, de AOW-franchise verschilt per pensioenregeling. Pensioenfondsen en verzekeraars stellen elk jaar opnieuw een franchisebedrag vast, binnen de wettelijke grenzen die de Belastingdienst stelt. Er is een wettelijk minimum en een wettelijk maximum voor de franchise. Regelingen mogen zelf bepalen welk bedrag zij hanteren, zolang dat binnen die bandbreedte valt.
Dit betekent dat twee medewerkers met hetzelfde salaris, maar werkzaam bij verschillende werkgevers, een andere pensioengrondslag kunnen hebben. De ene regeling hanteert een hogere franchise, waardoor er minder pensioen wordt opgebouwd. De andere regeling kiest voor een lagere franchise, zodat er over een groter deel pensioen wordt opgebouwd.
Enkele factoren die per regeling kunnen verschillen:
- De hoogte van het franchisebedrag binnen de wettelijke bandbreedte
- Wat er precies onder het pensioengevend salaris valt
- Het opbouwpercentage dat over de pensioengrondslag wordt toegepast
- Of er een middelloon- of beschikbare premieregeling geldt
Het is dan ook verstandig om de specifieke pensioenregeling van de eigen organisatie goed te kennen, zodat medewerkers begrijpen waarover zij wel en niet opbouwen.
Wat kun je doen als je meer pensioen wilt opbouwen?
Als een medewerker meer pensioen wil opbouwen dan de basisregeling biedt, zijn er een aantal mogelijkheden om dat verschil te verkleinen. De meest voorkomende opties zijn:
- Nettopensioen of netto lijfrente: voor medewerkers met een salaris boven de fiscale aftoppingsgrens bestaat de mogelijkheid om aanvullend pensioen op te bouwen in de netto sfeer.
- Vrijwillige bijstorting in de pensioenregeling: sommige pensioenregelingen bieden de mogelijkheid om vrijwillig extra premie in te leggen, als de regeling dat toestaat.
- Lijfrente buiten de werkgever om: medewerkers kunnen zelf een lijfrenteproduct afsluiten via een bank of verzekeraar om aanvullend vermogen op te bouwen voor later.
- Bewust keuzes maken over werken en inkomen: minder werken of eerder stoppen heeft direct effect op de pensioenopbouw. Inzicht in die gevolgen helpt medewerkers bewuste beslissingen te nemen.
Belangrijk om te weten: de keuze voor deeltijdpensioen, eerder stoppen of minder werken is een persoonlijke beslissing van de medewerker zelf. Als de regels van het pensioenfonds dat toelaten, kan een medewerker hier zelf over beslissen. De werkgever heeft hier geen doorslaggevende rol in.
Hoe wij medewerkers helpen met pensioeninzicht
Pensioen uitleg aan medewerkers geven is niet altijd eenvoudig. Begrippen als franchise, pensioengrondslag en opbouwpercentage klinken abstract, maar raken medewerkers heel concreet in hun financiële toekomst. Wij helpen organisaties om dat inzicht toegankelijk te maken, zonder verkooppraatjes en zonder ingewikkeld jargon.
In onze individuele gesprekken met medewerkers bespreken we:
- Hoe de eigen pensioenregeling in elkaar zit en wat de franchise betekent voor het persoonlijke pensioen
- Wat de gevolgen zijn van keuzes zoals minder werken, deeltijdpensioen of eerder stoppen
- Hoe de AOW-opbouw werkt op basis van de eigen woonsituatie en AOW-leeftijd
- Welke opties er zijn om het pensioeninzicht te vergroten, zonder druk of commercieel belang
Wij verkopen geen producten en geven geen financieel advies. Onze rol is puur het bieden van helder, onafhankelijk inzicht zodat medewerkers zelf weloverwogen keuzes kunnen maken. Elke medewerker krijgt een vaste gesprekspartner en alle gesprekken zijn vertrouwelijk. Wil je weten hoe wij jouw organisatie kunnen ondersteunen? Neem contact met ons op en we bespreken graag de mogelijkheden.
Veelgestelde vragen
Verandert de AOW-franchise elk jaar, en wat betekent dat voor de pensioenopbouw van mijn medewerkers?
Ja, de AOW-franchise wordt jaarlijks opnieuw vastgesteld door pensioenfondsen en verzekeraars, binnen de wettelijke bandbreedte van de Belastingdienst. Een hogere franchise in een nieuw jaar betekent dat medewerkers over een kleiner deel van hun salaris pensioen opbouwen, terwijl een lagere franchise juist gunstig uitpakt. Het is daarom verstandig om medewerkers jaarlijks te informeren over eventuele wijzigingen in hun pensioenregeling, zodat zij niet voor verrassingen komen te staan.
Wat gebeurt er met de pensioengrondslag als een medewerker in deeltijd werkt?
Bij deeltijdwerk wordt het pensioengevend salaris naar rato berekend op basis van de gewerkte uren, maar de AOW-franchise blijft in veel regelingen op hetzelfde niveau staan. Dit betekent dat de franchise relatief zwaarder drukt op de pensioengrondslag van een deeltijdwerker, waardoor er over een kleiner deel pensioen wordt opgebouwd dan bij iemand die voltijds werkt. Medewerkers die overwegen minder te gaan werken, doen er goed aan dit effect vooraf inzichtelijk te maken.
Hoe kan ik als werkgever controleren of de franchise in onze pensioenregeling correct wordt toegepast?
Je kunt dit controleren door de pensioenregeling op te vragen bij het pensioenfonds of de verzekeraar waarbij jouw organisatie is aangesloten en te vergelijken of het gehanteerde franchisebedrag binnen de wettelijke bandbreedte van de Belastingdienst valt. Daarnaast kun je de loonstroken en pensioenoverzichten van medewerkers naast de regeling leggen om te toetsen of de pensioengrondslag correct wordt berekend. Bij twijfel is het raadzaam een onafhankelijke partij te raadplegen die de regeling voor je doorlicht.
Begrijpen medewerkers zelf wat de franchise betekent voor hun netto pensioenuitkering later?
In de praktijk is dat vaak niet het geval: begrippen als franchise en pensioengrondslag worden zelden spontaan begrepen zonder toelichting. Veel medewerkers kijken pas naar hun pensioen als ze een pensioenoverzicht ontvangen, maar missen de context om die cijfers te interpreteren. Juist daarom is het waardevol om als organisatie actief pensioeninzicht aan te bieden, zodat medewerkers tijdig begrijpen wat hun toekomstige inkomen inhoudt en welke keuzes zij nu kunnen maken.
Is het mogelijk dat een medewerker helemaal geen pensioen opbouwt via de werkgever door de franchise?
Dat is theoretisch mogelijk als het pensioengevend salaris van een medewerker lager is dan of gelijk is aan de AOW-franchise. In dat geval is de pensioengrondslag nul en wordt er geen aanvullend pensioen opgebouwd via de werkgever. Dit kan voorkomen bij medewerkers met een zeer laag of deeltijdinkomen. In zo’n situatie is het extra belangrijk dat de medewerker weet dat hij of zij volledig afhankelijk is van de AOW als basisinkomen, en dat aanvullende opbouw buiten de werkgever om overwogen kan worden.
Wat is het verschil tussen de AOW-franchise en de fiscale aftoppingsgrens, en zijn beide relevant voor mijn medewerkers?
De AOW-franchise is het bedrag dat aan de onderkant van het salaris wordt afgetrokken voordat de pensioenopbouw begint, terwijl de fiscale aftoppingsgrens het maximale salaris is waarover pensioen fiscaal gefaciliteerd mag worden opgebouwd. Beide grenzen zijn relevant, maar voor verschillende groepen medewerkers: de franchise raakt vooral medewerkers met een lager inkomen het hardst, terwijl de aftoppingsgrens vooral relevant is voor medewerkers met een hoger salaris die willen weten hoeveel ruimte er nog is voor aanvullende opbouw. Inzicht in beide grenzen helpt medewerkers een compleet beeld te krijgen van hun pensioenopbouw.
Hoe bespreek ik als HR-professional het onderwerp franchise op een begrijpelijke manier met medewerkers?
De sleutel is om abstracte begrippen te vertalen naar concrete euro’s die voor de medewerker persoonlijk herkenbaar zijn: laat zien wat hun eigen pensioengevend salaris is, trek daar de franchise van af en toon het bedrag waarover daadwerkelijk wordt opgebouwd. Gebruik praktische rekenvoorbeelden en vermijd jargon zoveel mogelijk. Als je merkt dat medewerkers behoefte hebben aan diepgaander inzicht of persoonlijke vragen stellen die de grenzen van HR overstijgen, is het verstandig een onafhankelijke partij in te schakelen die individuele gesprekken kan voeren zonder commercieel belang.
Deze inhoud is gegenereerd met behulp van AI en kan fouten bevatten.