Bij een scheiding wordt het pensioen dat tijdens het huwelijk of geregistreerd partnerschap is opgebouwd in principe verdeeld tussen beide partners. De wet regelt dit via pensioenverevening: de ex-partner heeft recht op de helft van het ouderdomspensioen dat tijdens de relatie is opgebouwd. Hoe die verdeling precies werkt, en welke keuzes daarbij komen kijken, lees je in dit artikel.
Hoe wordt pensioen verdeeld bij een scheiding?
Bij een scheiding wordt het ouderdomspensioen dat tijdens het huwelijk of geregistreerd partnerschap is opgebouwd, in principe gelijkelijk verdeeld. Dit heet pensioenverevening. De ex-partner heeft recht op de helft van het pensioen dat tijdens de huwelijkse periode is opgebouwd, ongeacht wie van de twee het pensioen heeft opgebouwd via werk.
Belangrijk om te weten: alleen het pensioen dat is opgebouwd tijdens de relatie valt onder de verdeling. Pensioen dat voor of na de relatie is opgebouwd, blijft bij degene die het heeft opgebouwd. De wet die dit regelt is de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding (Wvps), die geldt voor huwelijken en geregistreerde partnerschappen. Voor samenwoners gelden andere regels, tenzij zij dit contractueel hebben vastgelegd.
Wat is pensioenverevening en voor wie geldt het?
Pensioenverevening is de wettelijke regeling waarbij de ex-partner recht krijgt op de helft van het ouderdomspensioen dat tijdens het huwelijk of geregistreerd partnerschap is opgebouwd. De ex-partner ontvangt dit deel rechtstreeks van het pensioenfonds zodra de pensioengerechtigde leeftijd is bereikt.
De regeling geldt automatisch voor:
- Gehuwde partners die scheiden
- Geregistreerde partners die hun partnerschap beëindigen
Voor samenwoners geldt de Wvps niet automatisch. Zij kunnen wel afspraken maken in een samenlevingscontract, maar zonder zo’n contract heeft de ex-partner geen wettelijk recht op pensioenverevening. Dit is een punt dat bij scheidingstrajecten regelmatig over het hoofd wordt gezien.
Partners kunnen ook afwijken van de standaard 50/50-verdeling, mits dit schriftelijk wordt vastgelegd in het echtscheidingsconvenant. Zo kan worden gekozen voor een ongelijke verdeling of voor pensioenconversie als alternatief.
Heeft u vragen over pensioen?Neem gerust contact op voor een vrijblijvend gesprek met onze specialisten. |
Neem contact op |
Wat is het verschil tussen pensioenverevening en pensioenconversie?
Pensioenverevening en pensioenconversie zijn twee verschillende manieren om pensioen te verdelen bij scheiding. Bij verevening blijven beide partners verbonden aan hetzelfde pensioenfonds. Bij conversie wordt het pensioen definitief gesplitst: elke partner krijgt een eigen, zelfstandig pensioenrecht.
Het onderscheid in de praktijk:
- Pensioenverevening: De ex-partner ontvangt zijn of haar deel pas wanneer de pensioengerechtigde partner met pensioen gaat. Overlijdt de pensioengerechtigde partner eerder, dan vervalt het recht op verevening (tenzij er nabestaandenpensioen is geregeld).
- Pensioenconversie: Het pensioen wordt direct omgezet naar twee zelfstandige aanspraken. Beide ex-partners zijn daarna volledig onafhankelijk van elkaar. Dit geeft meer zekerheid, maar vereist medewerking van het pensioenfonds en is niet altijd mogelijk.
Welke optie het beste past, hangt af van de specifieke situatie, de omvang van het pensioen en de wensen van beide partijen. Het is verstandig om hier tijdig bij stil te staan, omdat de keuze gevolgen heeft voor de financiële zekerheid op de lange termijn.
Wat gebeurt er met het nabestaandenpensioen na scheiding?
Na een scheiding vervalt het recht op nabestaandenpensioen voor de ex-partner in veel gevallen automatisch. Toch biedt de wet een uitzondering: de ex-partner heeft recht op een bijzonder nabestaandenpensioen, mits dit tijdig en correct is aangevraagd bij het pensioenfonds.
Dit bijzonder nabestaandenpensioen is gekoppeld aan de periode van het huwelijk of geregistreerd partnerschap. Het pensioenfonds keert dit uit als de pensioengerechtigde partner overlijdt vóór de pensioendatum. De hoogte is afhankelijk van de pensioenregeling en de opgebouwde rechten tijdens de relatie.
Let op: als de ex-partner hertrouwt of een nieuw geregistreerd partnerschap aangaat, vervalt het recht op bijzonder nabestaandenpensioen opnieuw. Het is dus belangrijk om na een scheiding goed in kaart te brengen welke rechten er nog bestaan en hoe deze zijn geregeld.
Moet je je pensioenfonds zelf informeren bij scheiding?
Ja, je bent verplicht om je pensioenfonds zelf te informeren over de scheiding. Zonder melding kan het pensioenfonds de verdeling niet uitvoeren en loopt de ex-partner het risico zijn of haar rechten mis te lopen. De melding moet binnen twee jaar na de scheiding worden gedaan.
Wat je moet doen:
- Stuur een kopie van het echtscheidingsconvenant of de beschikking naar het pensioenfonds
- Gebruik het officiële formulier dat het pensioenfonds daarvoor heeft (of het standaardformulier van de overheid)
- Zorg dat beide ex-partners dit tijdig doen, of spreek af wie dit regelt
Wordt de melding niet binnen twee jaar gedaan, dan kan het pensioenfonds de verevening weigeren. De ex-partner kan in dat geval alsnog recht hebben op een vergoeding, maar dan uitsluitend via de ex-partner zelf, niet via het fonds. Dat maakt de situatie aanzienlijk ingewikkelder.
Kun je pensioenafspraken bij scheiding zelf vastleggen?
Ja, partners kunnen bij scheiding zelf afwijkende pensioenafspraken vastleggen in het echtscheidingsconvenant. Zolang beide partijen het eens zijn, is er veel ruimte om af te wijken van de standaard 50/50-verdeling. Dit biedt flexibiliteit, maar vraagt ook om zorgvuldigheid.
Wat je zelf kunt vastleggen:
- Een andere verdeelsleutel dan de wettelijke 50/50
- De keuze voor pensioenconversie in plaats van verevening
- Afspraken over het nabestaandenpensioen
- Het volledig afzien van pensioenverevening (mits dit expliciet en schriftelijk is vastgelegd)
Het is verstandig om dit niet te licht op te vatten. Pensioen is een complex onderdeel van de financiële situatie, en afwijkende afspraken kunnen grote gevolgen hebben voor de financiële zekerheid later. Goed inzicht in pensioenregelingen is daarbij onmisbaar, zodat beide partijen begrijpen wat ze afspreken en wat de gevolgen zijn op de lange termijn.
Hoe wij helpen bij pensioeninzicht rondom scheiding
Een scheiding brengt veel vragen met zich mee, ook over pensioen. Wij bieden medewerkers persoonlijk en vertrouwelijk inzicht in hun financiële situatie, inclusief de gevolgen van een scheiding voor hun pensioen. Geen verkooppraatjes, geen ingewikkelde termen: puur en alleen helder inzicht zodat iemand begrijpt waar hij of zij aan toe is.
Wat wij bieden:
- Persoonlijke gesprekken, fysiek of via videocall, volledig vertrouwelijk
- Helder inzicht in de opgebouwde pensioenrechten en de verdeling daarvan
- Uitleg over de keuze tussen pensioenverevening en pensioenconversie
- Overzicht van het nabestaandenpensioen en wat er na scheiding overblijft
- Begeleiding bij het begrijpen van documenten en pensioeninformatie
Als HR-professional kun je medewerkers die door een scheiding gaan, ondersteunen door hen toegang te geven tot dit soort persoonlijk inzicht. Wij werken nauw samen met HR, maar nemen de uitvoering volledig op ons. Zo hoef jij je geen zorgen te maken over de inhoud, en weet je dat medewerkers de juiste informatie krijgen op het juiste moment. Neem contact op om te bespreken hoe wij jouw organisatie kunnen ondersteunen.
Veelgestelde vragen
Geldt pensioenverevening ook als we al jaren geleden zijn gescheiden maar nooit melding hebben gedaan?
Als de melding niet binnen twee jaar na de scheiding is gedaan, kan het pensioenfonds de verevening weigeren. In dat geval kun je de ex-partner niet meer rechtstreeks aanspreken via het fonds, maar mogelijk nog wel via de ex-partner zelf. Dit is juridisch en praktisch een stuk ingewikkelder, dus het is verstandig om zo snel mogelijk juridisch advies in te winnen als je vermoedt dat je rechten bent misgelopen.
Wat als mijn ex-partner weigert mee te werken aan de melding bij het pensioenfonds?
Je bent als ex-partner niet afhankelijk van de medewerking van de ander om de melding te doen. Je kunt de scheiding zelf melden bij het pensioenfonds, mits je beschikt over de benodigde documenten zoals de echtscheidingsbeschikking of het convenant. Het is verstandig om duidelijke afspraken te maken over wie de melding doet, en dit eventueel vast te leggen in het echtscheidingsconvenant.
Hoe zit het met pensioen dat is opgebouwd via een eigen bedrijf of als zelfstandige?
Pensioen opgebouwd via een eigen BV, een lijfrenteverzekering of een bankspaarproduct valt niet automatisch onder de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding (Wvps), omdat dit geen pensioen is in de zin van de wet. Toch kan dit vermogen wel onderdeel zijn van de huwelijksgemeenschap en dus meespelen in de algehele vermogensverdeling bij scheiding. Het is aan te raden om dit expliciet te laten beoordelen door een financieel adviseur of mediator.
Kunnen we als partners ook volledig afzien van pensioenverevening, en is dat verstandig?
Ja, het is wettelijk toegestaan om volledig af te zien van pensioenverevening, maar dit moet expliciet en schriftelijk worden vastgelegd in het echtscheidingsconvenant. Of dit verstandig is, hangt sterk af van de individuele situatie: denk aan het inkomensverschil tussen beide partners, de duur van het huwelijk en de opgebouwde rechten. Laat je goed informeren over de financiële gevolgen op lange termijn voordat je deze keuze maakt, want pensioen is een van de grootste vermogenscomponenten die bij een scheiding aan de orde komen.
Wat gebeurt er met de pensioenverevening als mijn ex-partner overlijdt vóór de pensioendatum?
Bij standaard pensioenverevening vervalt het recht op het vereveningsdeel als de pensioengerechtigde partner overlijdt vóór de pensioendatum, tenzij er aanvullende afspraken zijn gemaakt. Dit is een belangrijk risico van verevening ten opzichte van conversie: bij conversie heeft elke ex-partner een zelfstandig recht dat niet afhankelijk is van het in leven zijn van de ander. Wil je dit risico uitsluiten, dan is pensioenconversie of een aanvullende verzekering het overwegen waard.
Hoe kan ik als HR-professional een medewerker die scheidt het beste ondersteunen rondom pensioen?
Als HR-professional kun je het meest betekenen door tijdig het gesprek aan te gaan en de medewerker te wijzen op de financiële en juridische stappen die bij een scheiding komen kijken, waaronder de pensioenmelding binnen twee jaar. Verwijs medewerkers naar betrouwbare bronnen voor persoonlijk pensioeninzicht, zodat zij begrijpen wat de scheiding concreet betekent voor hun opgebouwde rechten. Samenwerken met een gespecialiseerde partij die vertrouwelijke begeleiding biedt, ontlast zowel de medewerker als de HR-afdeling.
Verandert er iets aan de pensioenregels bij scheiding na de invoering van de Wet toekomst pensioenen?
De Wet toekomst pensioenen (Wtp), die pensioenfondsen verplicht over te stappen naar een nieuw stelsel, heeft ook gevolgen voor de manier waarop pensioen bij scheiding wordt verdeeld. In het nieuwe stelsel wordt pensioen opgebouwd als een persoonlijk vermogen, wat de verdeling bij scheiding technisch anders maakt. De exacte uitwerking verschilt per fonds en regeling, dus het is belangrijk om bij je pensioenfonds na te gaan welke regels van toepassing zijn op jouw specifieke situatie.
Deze inhoud is gegenereerd met behulp van AI en kan fouten bevatten.