Een excedentregeling is een aanvullende pensioenregeling voor medewerkers die een salaris verdienen boven de fiscale pensioengrondslag. Omdat het reguliere pensioen via het pensioenfonds of de basisregeling alleen opbouwt over inkomen tot een bepaald maximum, zorgt de excedentregeling ervoor dat ook het inkomen daarboven wordt meegenomen in de pensioenopbouw. Deze regeling is daarmee specifiek bedoeld voor hogere inkomens. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over excedentregelingen, zodat HR-professionals medewerkers beter kunnen begeleiden en informeren.
Voor welke medewerkers geldt een excedentregeling?
Een excedentregeling geldt voor medewerkers die meer verdienen dan de fiscaal vastgestelde maximumpensioengrondslag. In 2026 ligt dit maximum op circa 137.800 euro per jaar. Medewerkers met een salaris boven dit bedrag bouwen via de basispensioenregeling geen pensioen op over het meerdere. De excedentregeling vult dit gat op.
In de praktijk gaat het dus om een relatief kleine groep: directeuren, senior managers, specialisten en andere medewerkers in hogere salarisschalen. Niet elke werkgever biedt automatisch een excedentregeling aan. Of een medewerker er recht op heeft, hangt af van de arbeidsvoorwaarden en het pensioenreglement van de organisatie. Het is voor HR-professionals dan ook belangrijk om goed in kaart te hebben welke medewerkers binnen hun organisatie onder deze regeling vallen en of die regeling ook daadwerkelijk actief is ingericht.
Hoe werkt de opbouw van een excedentpensioen?
Bij een excedentpensioen wordt pensioen opgebouwd over het gedeelte van het salaris dat boven de maximumpensioengrondslag uitkomt. Dit wordt het “excedent” genoemd. De opbouw verloopt via een aparte regeling, los van de basispensioenregeling, en kent een eigen opbouwpercentage en uitvoerder.
De opbouw kan op verschillende manieren zijn vormgegeven, afhankelijk van wat de werkgever heeft afgesproken. Veelvoorkomende vormen zijn:
- Een beschikbare premieregeling, waarbij een vaste premie wordt ingelegd over het excedent
- Een uitkeringsovereenkomst, waarbij een gegarandeerde uitkering wordt afgesproken
- Een kapitaalovereenkomst, waarbij wordt gespaard voor een bepaald eindkapitaal
Medewerkers zien deze opbouw vaak niet terug in hun reguliere pensioenoverzicht via Mijn Pensioenoverzicht. De excedentregeling wordt namelijk apart bijgehouden, soms bij een verzekeraar, soms bij een pensioenfonds. Dat maakt het voor medewerkers lastig om een volledig beeld te krijgen van hun totale pensioenopbouw.
Heeft u vragen over pensioen?Neem gerust contact op voor een vrijblijvend gesprek met onze specialisten. |
Neem contact op |
Wat is het verschil tussen een excedentregeling en een netto pensioenregeling?
Het belangrijkste verschil zit in het deel van het salaris waarover belasting is betaald. Een excedentregeling wordt opgebouwd over brutosalaris boven de pensioengrondslag, binnen de fiscale kaders voor pensioenopbouw. Een netto pensioenregeling is specifiek bedoeld voor het salaris boven de grens van circa 137.800 euro en wordt opgebouwd uit nettoloon, dus na belasting.
Concreet betekent dit het volgende:
- Excedentregeling: opbouw over bruto inkomen, fiscaal gefaciliteerd, vergelijkbaar met de basispensioenregeling maar voor het hogere salarisdeel
- Netto pensioenregeling: opbouw over netto inkomen boven de maximumpensioengrondslag, niet fiscaal gefaciliteerd via de loonheffing maar wel vrijgesteld in box 3
In de praktijk worden beide termen soms door elkaar gebruikt, wat verwarring oplevert. Voor HR-professionals is het waardevol om dit onderscheid helder te hebben, zodat medewerkers de juiste uitleg krijgen over hun specifieke situatie.
Welke fiscale regels gelden voor een excedentregeling?
Een excedentregeling valt binnen de fiscale regels voor pensioenopbouw, zolang de opbouw plaatsvindt binnen de grenzen van de Wet op de loonbelasting. De premies die werkgever en medewerker inleggen zijn fiscaal aftrekbaar, en de opgebouwde aanspraken worden pas belast op het moment van uitkering. Dit noemen we de omkeerregel.
Belangrijke fiscale aandachtspunten voor HR zijn:
- De opbouw mag niet hoger zijn dan de fiscaal toegestane maximumopbouwpercentages per jaar
- De totale pensioenopbouw, inclusief excedent, mag niet leiden tot een pensioen hoger dan 100% van het laatste salaris
- Voor het deel boven de maximumpensioengrondslag kan ook een netto pensioenregeling worden aangeboden, maar dit kent een andere fiscale behandeling
- De werkgever is verantwoordelijk voor een correct pensioenreglement dat voldoet aan de geldende fiscale wetgeving
Wijzigingen in de Wet toekomst pensioenen, die de afgelopen jaren zijn ingevoerd, hebben ook gevolgen voor excedentregelingen. Het is verstandig om periodiek te controleren of de regeling nog aansluit bij de actuele wetgeving.
Waarom begrijpen medewerkers hun excedentregeling vaak niet?
Medewerkers begrijpen hun excedentregeling vaak niet omdat de communicatie erover complex, technisch en gefragmenteerd is. De regeling staat los van de basispensioenregeling, is niet zichtbaar op het standaard pensioenoverzicht en wordt zelden actief toegelicht door de werkgever. Daardoor weten veel medewerkers simpelweg niet dat ze er een hebben, laat staan hoe die werkt.
Daarnaast spelen de volgende factoren een rol:
- Pensioenuitvoerders communiceren vaak in juridische of actuariële termen die niet aansluiten bij de belevingswereld van medewerkers
- Medewerkers ontvangen soms meerdere pensioenoverzichten van verschillende uitvoerders, zonder dat duidelijk is hoe die samenhangen
- Het onderwerp voelt abstract en ver weg, zeker voor medewerkers die nog jaren van hun pensioenleeftijd verwijderd zijn
- Er is weinig ruimte in de werkdag om zich hier actief in te verdiepen
Voor HR is dit een belangrijk signaal. Medewerkers die hun pensioenregeling niet begrijpen, kunnen geen goede keuzes maken over eerder stoppen, deeltijd werken of andere loopbaanstappen. Goede pensioencommunicatie is daarmee geen luxe, maar een noodzakelijke investering in duurzame inzetbaarheid.
Hoe bespreek je een excedentregeling effectief met medewerkers?
Een excedentregeling bespreek je effectief met medewerkers door te starten vanuit hun persoonlijke situatie, niet vanuit de regeling zelf. Medewerkers haken af bij technische uitleg, maar worden wél geraakt als het gesprek gaat over wat de regeling voor hen concreet betekent: hoeveel inkomen hebben ze straks, en klopt dat met wat ze verwachten?
Praktische aanpak voor HR-professionals:
- Identificeer welke medewerkers een excedentregeling hebben en zorg dat zij dit weten
- Gebruik begrijpelijke taal en vermijd pensioenjargon in communicatie-uitingen
- Bied een persoonlijk gesprek aan waarin de medewerker zijn of haar totale pensioensituatie kan bespreken
- Combineer de excedentregeling met bredere financiële context, zoals AOW, partnerpensioen en eventuele eigen besparingen
- Plan momenten van pensioenvoorlichting op logische momenten, zoals bij een salarisverhoging boven de pensioengrondslag of bij een loopbaanverandering
Het doel is niet dat medewerkers pensioenexperts worden, maar dat ze genoeg inzicht hebben om weloverwogen keuzes te maken. Pensioenuitleg aan medewerkers werkt het best als het persoonlijk, laagdrempelig en vrij van commerciële belangen is.
Hoe wij helpen bij pensioeninzicht voor medewerkers
Excedentregelingen zijn precies het soort onderwerp waarbij medewerkers vastlopen. De materie is complex, de communicatie vanuit uitvoerders schiet tekort, en HR heeft niet altijd de capaciteit om ieder individueel geval toe te lichten. Wij bieden daarvoor een praktische oplossing via persoonlijke, vertrouwelijke gesprekken met medewerkers.
Wat we doen:
- We geven medewerkers helder inzicht in hun totale pensioensituatie, inclusief excedentregeling en AOW
- We presenteren financiële informatie op een begrijpelijke manier, zonder verkooppraatjes of ingewikkelde termen
- We werken volledig onafhankelijk: we verkopen geen producten en geven geen advies, maar bieden puur en alleen inzicht
- Elke medewerker krijgt een vaste begeleider voor consistente en vertrouwde ondersteuning
- Gesprekken vinden plaats op een manier die past bij de medewerker: fysiek of via videocall
HR-professionals die hun medewerkers willen ondersteunen bij het begrijpen van hun pensioenregeling, werken met ons samen vanuit een heldere rolverdeling: HR bepaalt het beleid, wij verzorgen de uitvoering. Zo kunnen medewerkers betere keuzes maken over hun loopbaan en toekomst, op basis van feiten en zonder druk. Neem contact op om te bespreken hoe we dit binnen jouw organisatie kunnen aanpakken.
Veelgestelde vragen
Wat gebeurt er met de excedentregeling als een medewerker van baan wisselt?
Bij een baanwisseling houdt de medewerker de tot dan toe opgebouwde aanspraken binnen de excedentregeling. Deze blijven staan bij de uitvoerder van de vorige werkgever, tenzij er een waardeoverdracht plaatsvindt naar de nieuwe pensioenregeling. Niet elke nieuwe werkgever biedt een excedentregeling aan, waardoor het opbouwgat voor het hogere salarisdeel bij de nieuwe werkgever kan ontstaan. HR-professionals kunnen medewerkers helpen door bij uitdiensttreding expliciet aandacht te besteden aan de excedentregeling en de mogelijkheden voor waardeoverdracht toe te lichten.
Kan een medewerker zelf extra bijdragen aan zijn of haar excedentpensioen?
Dat hangt af van de specifieke regeling die de werkgever heeft ingericht. Bij sommige beschikbare premieregelingen bestaat de mogelijkheid voor medewerkers om vrijwillig bij te storten, binnen de fiscale ruimte die de Wet op de loonbelasting toestaat. Daarnaast kunnen medewerkers de jaarruimte of reserveringsruimte in de inkomstenbelasting benutten om via een lijfrenteproduct zelf aanvullend te sparen. Het is verstandig om medewerkers te wijzen op deze mogelijkheden, zeker als de excedentregeling van de werkgever beperkt is ingericht.
Wat zijn veelgemaakte fouten van werkgevers bij het inrichten van een excedentregeling?
Een veelgemaakte fout is dat de excedentregeling wel op papier bestaat, maar niet actief wordt uitgevoerd of gecommuniceerd — medewerkers zijn er dan formeel voor ingeschreven, maar weten er niets van. Daarnaast vergeten werkgevers soms de regeling te actualiseren na wetswijzigingen, zoals de invoering van de Wet toekomst pensioenen, waardoor de regeling niet meer voldoet aan de actuele fiscale kaders. Ook wordt het pensioenreglement niet altijd tijdig aangepast wanneer de maximumpensioengrondslag jaarlijks wordt geïndexeerd. Periodieke controle door HR, bij voorkeur samen met de pensioenadviseur of uitvoerder, voorkomt deze problemen.
Hoe kunnen medewerkers zelf controleren of ze een excedentregeling hebben?
Medewerkers kunnen dit het beste nagaan via hun arbeidsvoorwaarden of het pensioenreglement van hun werkgever. Een excedentregeling is niet zichtbaar op Mijn Pensioenoverzicht (via mijnpensioenoverzicht.nl), omdat dit platform alleen pensioenregelingen toont die zijn aangesloten op het pensioenregister. De uitvoerder van de excedentregeling — vaak een verzekeraar — stuurt doorgaans wel een jaarlijks overzicht, maar dat belandt soms onopgemerkt in de mailbox. HR kan hier een actieve rol spelen door medewerkers proactief te informeren over het bestaan en de inhoud van de regeling.
Wat is de impact van de Wet toekomst pensioenen op bestaande excedentregelingen?
De Wet toekomst pensioenen (Wtp) verplicht pensioenuitvoerders om over te stappen naar een nieuw pensioenstelsel, waarbij vaste pensioentoezeggingen worden vervangen door premieregelingen. Dit heeft ook gevolgen voor excedentregelingen: bestaande uitkeringsovereenkomsten en kapitaalovereenkomsten moeten worden omgezet of aangepast. Werkgevers hebben tot uiterlijk 1 januari 2028 de tijd om hun pensioenregeling — inclusief excedentregeling — in lijn te brengen met de nieuwe wetgeving. Voor HR is het belangrijk om dit transitieproces actief te volgen en tijdig in overleg te gaan met de pensioenuitvoerder of adviseur.
Hoe leg je een excedentregeling uit aan een medewerker die er net voor het eerst mee te maken krijgt?
Begin met een concrete aanleiding, zoals een recente salarisverhoging boven de pensioengrondslag, en leg in gewone taal uit wat dat betekent: ‘Je verdient nu meer dan de grens waarover je basispensioen wordt opgebouwd. Daarom hebben wij een aanvullende regeling die ervoor zorgt dat je ook over dat extra stuk pensioen opbouwt.’ Vermijd termen als ‘excedent’, ‘fiscale grondslag’ of ‘omkeerregel’ in het eerste gesprek. Gebruik bij voorkeur een persoonlijk rekenvoorbeeld met de daadwerkelijke salariscijfers van de medewerker, zodat het direct voelbaar wordt wat de regeling voor hem of haar betekent.
Is een excedentregeling verplicht voor werkgevers met personeel boven de pensioengrondslag?
Nee, een excedentregeling is niet wettelijk verplicht. Werkgevers zijn vrij om te bepalen of zij een aanvullende pensioenregeling aanbieden voor medewerkers met een salaris boven de maximumpensioengrondslag. Wel kan een excedentregeling zijn opgenomen in een cao of in de individuele arbeidsovereenkomst, waardoor er contractuele verplichtingen kunnen gelden. Voor werkgevers die talent in hogere salarisschalen willen aantrekken en behouden, is een goed ingerichte excedentregeling steeds vaker een onderscheidend onderdeel van het arbeidsvoorwaardenpakket.